Architrenius

Liber septimus

___________________________________________________

Capitulum 1

Quam diligenter audiat Architrenius

philosophos loquentes

Capitulum 2

Capitulum 3

Oracio Xenocratis de libidine

Capitulum 4

Capitulum 5

Conquestio eiusdem

de nova vestium petulancia

Capitulum 6

Quod mundus exundet viciis, et de VII

sapientibus qui in Grecia moribus et sciencia floruerunt

Capitulum 7

De lamentacione Architrenii propter penam

eternam ex vite immundicia secuturam

Capitulum 8

Oracio Taletis de timore Domini

Capitulum 9

Oracio Biantis quod Deus

sit totis intimis diligendus

Capitulum 10

Oracio Periandri quod Deus colendus est

Capitulum 11

Oracio Philonis de occultandis delictis

_____________________________________

Capitulum 1

Quam diligenter audiat Architrenius

philosophos loquentes

Rivos eloquii prono succedere cursu

Et videt et mentis bibit Architrenius ore,

Et riguas capitis et cordis inebriat aures,

Dumque bibendo sitit, nec sentit ydropicus unde

5

Congestos calices, nisi fesso vase bibendi

Continuetur item. vix respirarat, et ecce

Iam decimum rursus eiusdem pocula Bachi

[Pectoris a plena Simachi gener extrahit urna,]

Nec de divitibus timet integrasse querelas.

Capitulum 2

Oracio Boecii de potentum

inclemencia

10

«O meritos extrema pati, quos ardua tollit

Ala potestatis, quorum clemencia numquam

Hospita divertit, sed mortis larga tyrannis,

Iustorum risura neces, factura flagello

Quod pietatis erit. ha nulla potencia rebus

15

Oppressis tranquilla venit, non sumit ab illa

Pauper opes vel opem. gravis est flexisse favorem

Inferius, qui summa potest; aciesque laborat

Ardua, pressa videns. raro, qui surgit in aulam,

Respexisse casam placido dignatur ocello.

20

Spernit hanelantis animi suspiria, surda

Preterit aure preces, lacrimis insultat easque

Ridet habere dolos, clamosaque pectora planctu

Exaudire vetat, gemitusque adversa loquentes

Vix recipit vultu, faciem pallore minantem

25

Horridiore fugit, domitas regnante repellit

Paupertate genas, fluidos merore tumenti

Nauseat ore sinus, senio rumpente solutos.

Non iuvenum cautela minor, non fracta senectus,

Non levior sexus, quam longa intorsit egestas,

30

[Non oris ferrugo movet, non sordida vultus

Ariditas, non cura genis scriptura senectam,]

Non exesa fames maciesque domestica leto,

Non quicquid Siculos posset movisse iuvencos.

Pauperis haut umquam fatum lugubre potentis

35

Extorquet lacrimam, tenuis fortuna beatos

Nescit in affectum tenuem flexisse, minorum

Dampna minus maiora movent, soliique facultas

Non meminit fragmenta case, non sarcit hiantes

Paupertate sinus, non egri exterminat oris

40

Attritam maciem, vacui non expedit usum

Pauperis; angustis sacies angustior aule

Plenius ad plenos opibus venit, ipsa potestas

Extorquet sibi cuncta dari, maioraque magnis

Accedunt, peiora bonis; si pluris habundes,

45

Dantis plura feres, – si quis caret, ipse carebit.

Maior opum maiora capit, maioris egenti

Fit minus et querit manus errantissima dantis,

Non qui plus egeat, sed qui plus possit habere.

Dantis apud dextram non intercedit honestum,

50

Non anime vernantis odor, non impetrat ipsis

Proxima diis virtus, nec fame cognita morum

Canicies, nec fixa gravi constancia vultu,

Nec corrosa genas, marcenti livida labro

[Religio, non fracta malis nulloque tumultu]

55

Flexa voluptatis, animi vallata rigore.

De tot divitibus nulli datur uncia Codro.

Dilapidantur opes, gula sic disponit et ultor

Luxus avaricie, violens exactor honesti,

Lenaque nec morum minus exactiva libido.»

Capitulum 3

Oracio Xenocratis de libidine

60

Ad suprema gemit Xenocrates verba, nec ultra

Protrahit excitum reticendi lingua soporem:

«Ecce malum, quo cuncta dolent, quo terra laborat,

Quo superi languent, quod Tartara movit et ipsum

Sepe Iovem torsit; quicquid vel surgit ad Euros

65

Vel cadit ad Zephyros, quicquid vel despicit Arthos

Vel Nothus abscondit, urtica libidinis urit.

Castra pudicicie furor hic predulcis amara

Obsidione ligat, facula contentus et arcu,

Fracturusque levi votorum pondera risu.

70

Huius in amplexu vis plectitur, huius ab usu

Treicii morbi manavit abusio, cuius

Tracem peniteat frustra, cum iudicis urna

Venerit et fornax, si quos non coxerat ante

Orpheus, eterno mores coctura camino.

75

Hora nimis properata malis, sed tarda beatis,

Cum tandem Cresi fracto diademate sceptrum,

Quod feret orbigene dextre clemencia, Codrus

[Induet et nostri Iovis ampla palacia paucos]

Accipient, nec erit, populus quod peccat, inultum.

80

Hec satis est; hucusque licet meminisse profanam

Morfosin, infaustum Nature Prothea, Tracum

Thesiphonen; audire ipsum michi fascinat aures

Osque loqui, maculatque sacram conceptio mentem.

Quod decet, id sermo sapiat, fugiatque loquela,

85

Quod Natura fugit; satis est tetigisse, quod oris

Inquinat officium nec conciliatur honesto.

Est satis ad vires in nostra pericula dandas

Coniuga Nature mundo concessa libido,

Quantum prolis amor et sacra iugalia poscunt.

90

Ha Cipri rabies, quam dulci pace salutat,

Quem sibi venatur hominem, primoque propinat

Dulce, sed ex dulci tandem concludit amarum.

Sic est blanda Venus, sic, quos melliverat ante,

Edidicit fellire favos, sic ultima taxo

95

Toxicat et verna veniens hiberna recedit.

Quam placida mentis oculos omnemque soporat

Nube diem, dum clausa sacri sub pectoris aula

Fervet et irriguum fontem desiccat honesti.

Tucius est gelida vitam glaciasse sub Artho,

100

Quam semel in preceps flexa racionis habena

Lothofagos Veneris libasse et pocula Circes.

[Tucius estifere radiis ardere Sienes,]

Quam cesto posita Veneris sudasse camino.

Tucius indomitis animam fudisse lacertis

105

Herculis et Siculo rursus mugire iuvenco,

Quam iecur omnicremo fricuisse libidinis igne.

Vix ullo reprimo lacrimas adamante, quod ista

Blanda fames, quod grata sitis, quod mulcebris ardor

Carnem consumat, animam bibat, urat utrumque.

110

O vere studio degentibus optima vite

Forma foret supraque deum secreta viderent,

Hec nisi trabs oculis obiecta studentibus esset.

At sub sideribus deitas decisa beatis,

Non exacta datur, minor est quam plena bonorum

115

Integritas, raroque venit sincera venustas.

Combussit Frigium pastorem, Pergama, Grecos

A Veneris surgens faculis amor, ignis et ira.

Canduit Alcides Veneris Nessique veneno

Et Veneris Nessi conclusit in ignibus ignes,

120

Dum quos interula teneros vestivit amores

Vestiit interitu, temere dum credidit hosti,

Et fuit Alcide, Nesso, sibi Deianira

Raptoris dolitura dolo: rogus, ultio, pena.

Alciden pudeat, quod eodem pollice pensum

125

Antheique necem – nunc vir, nunc femina – nevit.

[Novimus ut irces gremium molliret Ulixem,]

Penelopes rigidos cum nemo flecteret arcus.

Hoc sale, sal hominum, Salomon insulsus amari

Demeruit, morem quod amaro gessit amori.

130

Infractum Samxona Venus confregit et ipsum

Forcia rumpentem molli certamine rupit.

Occidit ad Colcon ortus Sulmone, Corinna

Dum male delituit velati nominis umbra.

Sed quid in immensum cedit labor? ut quid abyssum

135

Metior? incertas nullus definit harenas

Calculus et numerus vaga vix amplectitur astra.

Nulla dolos Veneris capit area, nulla dolendi

Sufficiunt exempla modis, ubi vulnus in alto

Sedit et igne Venus nocuit nervoque Cupido.

140

Ha Venus imperii, quod nullos excipit annos,

Quo senii lascivit hiemps, inflexa virorum

Mollescit gravitas, iuvenum calor uritur, annis

Solvitur integritas teneris, quo mollior etas,

Ductilis in cunctas species, transumitur usus

145

In geminos, dum mas nubit vel femina ducit.

Ha Venus, ad nutum trahis omnia numina celi,

Astra moves alioque rotas errore planetas;

Accendis gelidam sine fratris lampade Pheben

Mutato cohitu; quin totus inardeat isto

150

[Sidere, Mercurius non temperat astra galero;]

Iustius ipsa tuo percussa Cupidine Martis

Lederis amplexu; per te turbatus oberrat

Sol oculus mundi, respirat Martius ardor

Languescens ardore tuo, suspirat ad Arthon

155

Iupiter et fixam radios declinat ad Ursam.

Fax tua Falciferi glaciem liquat. ecce superne

Religio sedis caveat sibi, si quis utrisque

Axibus ulterior latuit deus, imminet hostis,

Quem vix afficiat omnis satis impetus, in quem

160

Fulminis et tonitrus omnis natura laboret.

Nec tamen hac miror iecur incandescere flamma,

Quod gula fermento Veneris corrumpit; honusta

Plus equo sacies Cipreum ventilat ignem

Idalioque rogo stomachi succendit abyssum

165

Et luteo renes iubet exundare fluento,

Talis enim tales effundit aquarius imbres.»

Capitulum 4

Invectio Pitagore contra ingluviem

Sermones hucusque trahit; Samiusque loquendi

Reliquias lingue facundo pectine texit:

«Aerie regionis opes, opulenta profundi

170

Vitrea regna dei, quicquid prelarga beato

Dulce dedit Natura solo, cur perditis omne

Obsequium prestare gule? cur gloria mense

[Lascivit tot lauta cibis? o perdita luxus]

Ambicio, cui tota suis elementa laborant

175

Deservire bonis, immo coguntur ad omnem

Delicias vomuisse famem dapibusque potentes

Explicuisse sinus. o compressura ciborum

Omne genus, nulloque gule suppressa libido!

Cura quidem cunctis animantibus instat et unus

180

Anxius ardor inest, fragilis ieiunia vite

Quesito posuisse cibo; sed nescia rerum

Luxuries servasse modum, diffunditur ultra,

Quam licet, et libitum liciti transformat in usum.

O sacies nullo violata libidinis estu,

185

Augustis augusta viris angustia, felix

Copia paupertas, factura beacius evum

Deposito luxu parituraque secula rursus

Aurea – calcato, quod mundum ferreat, auro.

Capitulum 5

Conquestio eiusdem de nova

vestium petulancia

Hec doleo. sed adest iterum dolor, altera mentem

190

Non minor urget acus, animo subtexitur egro

Pena, labor gemitum vomit intimus, alta serenum

Pectoris in nubem premit indignacio, vestis

Ambicione nova nudaque libidine cultus

Secula dissolvi; veterum vilescit amictus

190

[Religio rerumque placet petulancior usus.]

Succumbunt antiqua novis, circumfluit orbem

Luxuries, folio levitatis cedit honestum

Maturusque rigor, ridetur sobria vite

Simplicitas, morumque viros infancia mollit.

200

Pronius ad vestes huius sollercia maior

Temporis inspexit, proprio male sedula dampno

Et temere sollers, urbano rustica cultu.

Capitulum 6

Quod mundus exundet viciis, et de VII sapientibus qui

in Grecia moribus et sciencia floruerunt

Quid moror? est mundus res immundissima, labis

Alveus, exundans viciis, ut nubibus aer,

205

Equor aquis, celum radio, caligine tellus,

Fructibus autumpnus, ver floribus, estibus estas,

Frigoribus bruma, nitro Pharos, India nardo,

Cameleonte Friges, basiliscis Affrica, Nilus

Ypotamis, Ganges hebenis, sturionibus Helle,

210

Tartara tormentis, Styx nocte, Megera venenis,

Sedicione furor, gemitu dolor, ira tumultu,

Fulmina terrore, Mars ictibus, alea rixis,

Garrulitate merum, Venus igne, Cupido sagittis,

Ingluvies luxu, gula sorde, bitumine venter,

215

Curia fabellis, fora litibus, histrio nugis,

Pelex blandiciis, lupa questu, lena susurris,

[Fastu nupta, socrus odio, livore noverca,]

Sors dubiis, Fortuna dolo, velamine Fatum,

Spe miser, opposito felix, utroque Iohannes.

220

Cleobolus Lycios, Mitylenen Pitacus auxit

Consiliis, Sparte Philon illuxit, Athenis,

Sol hominum, Solon, Periandro summa Corinthi

Paruit et valuit Bias famulante Priene.

Hos sibi cum magno gaudet peperisse Talete

225

Grecia, quos senior sapientes iactitat etas.

Mundus ne titubet, ne cecus et invius erret,

Hos habeat servetque duces; stillabit Ulixem

Lingua, senex Pilius animi purgabit amurcam.»

Capitulum 7

De lamentacione Architrenii propter penam4

eternam ex vite immundicia secuturam

Dixerat. et fuso gemitu precordia rumpit

230

Et querulo planctus tonat Architrenius ore:

«Hoc miser, hocne salo semper iactabere, numquam

Sirenes poteris has declinasse tuoque

Per modicum servire Iovi? poterisne sub axe

Tartareo calicem mortis gustasse perhennem?

235

Quis poterit volvisse tuum revolubile pondus,

Sisyphe? quisve polos et eosdem Ixionis axes

Circinet et tociens uno nugetur in orbe?

Viscera quis reparet tociens peritura? quis undis

[Perditus impendat operam, quam perdat ut undas?]

240

Quis tociens lusus pomi cedentis inane

Mordeat et siciat, in quo fit naufragus, amnem?

O quam triste sedet ad nigri iudicis urnam

Concilium, dum iura movet firmissima Minos,

Dum superum vindex cunctis excessibus equat

245

Penas et rigido leges exasperat ore!

Heu quam terribilis iudex immobilis, heu quam

Difficiles Minos, Radamantus et Eacus umbris!

Quam dubio fluitat animus terrore metuque

Contrahitur, quociens meditanti pectore fundo

250

Cochiti lacrimas Flegetonteosque caminos.

Heu quis Titanum laqueos communicet? heu quis

Suspenso poterit vitam suspendere saxo?

Dira sibi triplex hominem partitur et omnes

Distrahit humanos affectus, facta, loquelas:

255

Inquinat Allecto serve presepia mentis

Affectusque pios, sacrumque forinsecat ignem;

Iuris precipitat equum in declive Megera

Errantesque manus enormibus implicat actis;

Thesiphone linguas agitat scelerumque palude

260

Inficit eloquii currus auriga loquendi.

Nativum video iam caligasse serenum

Involvique diem tenebris, quem Iupiter annis

[Commisit teneris; divum deus optimus ille]

Corporee purum casule commiserat ignem.

265

Sed iam nubifera fumi pallescit in umbra,

Native sacras animas mundique minoris

Sidera noctiferum sepelit caligine peplum.

Criminis obnubor tenebris, hiis intus opacor

Noctibus, hoc ledor oculos, hoc lippio cepe,

270

Hee sorbent animam Syrtes, hiis pectus hanelat

Pestibus, hoc mortis sub pondere vita laborat,

Hiis rotor in preceps Furiis, hec vincula pessum

Os homini sublime trahunt, ne patria visat

Sidera, nec superos oculis et mente salutet;

275

In declive caput trahitur, ne glorier umquam

Affectum superis animo mandasse benigno.»

Capitulum 8

Oracio Taletis de timore Domini

Conquestiva Tales exhaurit dicta, propinquus

Sede, querelanti reserasse domesticus aurem:

«Quisquis es, hunc nostre ciatum libato Minerve.

280

Parce puer lacrimis, fletus agnosce virilem

Dedecuisse genam. pudor est hoc imbre rigorem

Immaduisse virum; lacrime planctusque loquuntur

Degeneres animos, riguumque facillima flendi

Femina pectus habet didicitque cadentibus ultro

285

In lacrimis clausisse dolos, reserasse dolores.

[Ianua virtutum purumque Aurora sciendi]

Allatura diem et, quo primo acceditur astris,

Cardo: timor Domini, sine quo fraudatur in omni

Proposito votum, nulla est statura potestas

290

Ad subitum lapsura nichil, non purpura murum

Divitibus prestat, nec sontem protegit auri

Ambiciosa lues, et nullo pro aggere surgit

Circumfusus opum cumulus nullumque tuetur.

Sceptri nulla salus, si quo mandaverit ictum

295

Iupiter, haut iaculo cogit lorica repulsam,

Nec clipeo telum galeaque repellitur ensis.

Pone leves animos, temereque audacibus obsta

Principio votis et, cui parere necesse est,

Sollicitus sollersque time, nam cuncta videntem

300

Nil celasse potes, nec eum, qui totus ubique

Excubat, evades. et qui Deus omnia novit,

Falli non poterit. Iovis insopita lucerna

In tenebris lucet, secreti conscia, clausum

Non sinit esse nefas; non occultatur opertum

305

Ypocrisi crimen nec sub lodice sepultum

Zoi chai sichen, indignas sole Micenas

Sensit, adulterio nodatam Ciprida Marti

Sol superum vidit, mense conviva cruente

Arguit Archadicum, nec eum mansueta fefellit

310

[Oris ovis mentisque lupus: vultusque recepit]

Cognatos animis, totus fera factus, aperto

Mentis in ore lupo, ne pectore blandior esset

Vultus, utroque fera, faciem mens seva cruentam

Sumpsit et humano iugulo polluta tyrannis.

315

O quem nulla fides mundi tutatur, in omni

Robore quassari facilis, nullaque reniti

Libertate potens, nec – solo nomine felix -

Inter opes sensurus opem, timuisse potentem

Cuncta necesse puta. nam quo venisse voluntas

320

Oderit, ipse trahet supreme calculus urne,

Vindictamque pati Iovis inconcussa potestas

Cogit, et extremam tandem non differet iram.»

Capitulum 9

Oracio Biantis quod Deus

sit totis intimis diligendus

Vix ea, cum Bias simili de fonte propinat:

«Ecce time, quo tutus eris, solidusque timendum

325

Amplectatur amor, totis enitere votis

Dilecto placuisse Iovi, cui sufficit omni

Gracia pro merito. satis est ad premia dantis

Accipientis amor; nec gratis prestita doni

Inquinat alterni precio, munusque relato

330

Munere non vendit, absolvit libera dono

Dona relativo. nec, quod dedit, auferet auctor

[Muneris et predo. nulli data gaudia leva]

Invidie tollit, ut eodem nunc sit avarus,

Quo nunc largus erat. pleno sua munera cornu

335

Plus cumuli quam vallis habent, munusque volenti

Exhilarat dextra, nec vultus pondere doni

Gracia succumbit. tot dantem dilige! si qua

Magna dedit, maiora dabit. meritisque tot unum,

Dilexisse, refer. qui se tibi poscit amari,

340

Non sibi, totus ama. non est, quod prosit amato

Collaturus amor, sed amanti. dilige, si te

Non odisse velis. mundum seseque daturus,

Hiis ut ametur, emit. non est deceptus amator,

Qui recipit quod amat, superum conviva futurus

345

Eternamque Stygis non descensurus in Ethnam.

Dilige, dilecti grato venare favorem

Numinis obsequio, partum tenuisse labora

Immotumque liga, mentis fervore refixum,

Ne labet, astringe; ne gracia sumpta relabi

350

Diminuive queat, habitam servare voluntas

Obsequiosa potest. cupidis attende volentis

Imperio votis, animos impende iubenti.

Mandati ne differ opus, ne langueat actu

Gracia dilato, placitura citacius urge,

355

Ne meritum perdas; nam suspendisse volentem

[Esst meruisse minus. maturo nitere facto,]

Plenius ad meritum presens quam crastinus imples.»

Capitulum 10

Oracio Periandri quod Deus

colendus est

«Non satis est» inquit Periander «tercia sume

Pocula, de nostro placeat sorbere fluento.

360

Tange precum laudumque lyram, geminaque Tonantem

Sedulitate lita. superum cultura loquatur

Te celi cupidum; complecti numina mente

Et toti nupsisse Deo. ne flecte tenendos

Hic vigiles sensus et ei servire memento,

365

Quo solo regnare potes. ne cetera tollat

Cura, Deum cura. quecumque negocia tractes,

Providus ad superos oculum mentemque reducas.

Nam vacat humanis studiis impensa, nichilque

Est lucri latura dies et inutilis exit

370

Exclusi secura Dei, cui vivere soli

Est toti vixisse sibi; sine numine frustra

Est operosa manus, studio marcescit inani

In vacuum tractura moras, sterilisque laborat

Actio, que nulla superis pro parte ministrat.

375

Que nocuos lesura tonat, que fulmina tractat,

Sit semper suspecta manus, non parcit inultis

Criminibus: tonitruque minas et fulmine penas

Mandat et ad Stygias urget properancius undas,

[Quos Flegeton exasset aquis, Cochitus adustis]

380

Elixet lacrimis, habeatque Ixionis axis

Quos rotet eternum, versentque reductile pondus

Sisyphium, penamque levent consorcia pene,

Communisque minus habeat iactura querele.

Impermixta malis bonitas Iovis omne timeri,

385

Omne coli meruit. solida virtute cavendum

Luctandumque puta, ne quid deliret in illam

Error ad offensam; pudeatque offendere, quem te

Offendisse pudet, illumque lacessere, cuius

Libertas est summa iugum, cui cedere pondus

390

Maiestatis habet, cui mendicare potestas,

Servire imperium, flere est non flere, dolere

Non dolor est, mors absque mori, sitis absque sitire,

Esuriisse cibus et ei parere iubentis

Est habuisse vicem, levibusque occurrere votis

395

Accurrisse deis, animoque excludere mundum

Inclusisse Deum, fierique a corporis umbra

Sidus, et optatum superis annectere civem.

Nec minus invigiles inconcussoque rigore,

Si potes, evincas, ne vite larva coloret

400

Ypocrisis mendas, virtutum littera, prava

Pectoris interpres – utinamque incognita claustro

Et mitre et baculo! – vultus cautela professi

[Mentis honestarum, verum occultare diserta,]

Simpliciter falsum factura probabile, culpe

405

Occulto patrona dolo, pictura reatus,

Celatura notam; vultusque reconditur umbra

Mente latens ignotus homo, superumque favorem

Excipit et mundi recipit, lucratus honores,

Dum simulat mores et morum nomine mundum

410

Deceptus deceptor emit, perditque superne

Delicias mense. verum tollatur inane

Ypocrisis velum, munde sincera choruscet

Integritas vite. refert fallentis in auro

Occultasse lutum, fraudisque iniuria stagnum

415

Palliat argento. reverencior esto nichilque

Deliquisse velis, Davumque a pectore tolle,

Nec vultu mentire Numam. concordia vultum

Affectumque liget; pudeatque abscondere culpam,

Quam pepulisse potes, illumque accersere testem

420

Delicti, quem nulla latent, oculisque sopori

Occultis occulta videt, nullisque tenetur

Obicibus, quem nulla tenet distancia, visus.

Est tamen, ut viciis mens obluctata ruinam

Declinasse nequit et nervo saucia labi

425

Cogitur in labem, nec vincere libera frustra

Carnis hanelat opem, certaminis impos, inhermis

[Victa cadit, cecidisse dolet; sed dulce cadenti]

Est vicii pondus, blandaque indagine cingit

Torquendas animas carnis mansueta tyrannis.»

Capitulum 11

Oracio Philonis de occultandis

delictis

430

Hic Philon: «Viciis quociens victoria cedit,

Fas esto latuisse nefas, tenebrisque notatam

Dissimulasse notam, clausaque excludere mundi

Excubias culpa, cynicosque evadere morsus

Et satire serras, Flaccique eludere ludum

435

Insipidosque sales. nam si sordere necesse

Est animam, sacius est munde parcere fame

Nec vite maculis oculos lesisse bonorum.

Pullulat in vulgi facinus vulgata voluptas

Derivatque notam, dum plebis ceca libido

440

Imbibit aure scelus. sunt internuncia culpe

Scire, videre, loqui; scelerisque audacia multo

Crescit in exemplo, surgitque impune reatus

A simili, notumque trahit contagia crimen.

Hec rerum dominis caveat sollercia, Fame

445

Deludens oculos. horum nota lacius orbem

Inquinat exemplis. populi delicta regentis

Absolvit facinus, maiorum forma minores

Pressius informat, avidusque in funera morbus,

Quo caput elanguet, reliquos depascitur artus;

450

[Prelatique parit labis consorcia labes]

At sceptri facinus latebris caret, ardua nubis

Excedunt latebras, nulla pretexitur umbra

Imperii sidus, noctisque excludit amictum

Principis illa dies, fama penetrante trahuntur

455

Regnorum secreta palam, scelerique potentum

Lux adhibet lucem, nec molli purpura sordes

Occulit in ruga. culpe latuisse volenti

Maiestas peccantis obest, maiusque videri

Maiorum facinus consuevit et auctior auget

460

Gloria delictum, nec sic censura togatos

Ut regni trabeas, plebi minus aspera, mordet.

O igitur, quem nulla facit pretexta beatum,

O miser in letis: tibi delituisse negatur.

Deliquisse nega! viciorum terge lituras

465

Nec labem sincerus habe, stabilemque nefandis

Pone modum votis. morum candore nivescat

A vicii mens pura luto, mundique favorem

Extorque meritis, accensaque pectore virtus

Ferveat; hec anime tenebris intacta lucerna

470

Splendeat exterius, nullo dilanguida fumo.

Nec permitto nefas. sed quem cecidisse necesse est,

Occulto nutasse volo scelerisque latendo

Evasisse notam. prave ne intellige, si quid

[Instruit ad mores; non ultra sedulus esto,]

475

Quam licet, interpres. temere volat ocior equo

Impetus ingenii, distortaque littera culpe

Promittit veniam, scelerisque occasio surgit

Ex male distinctis. nostris sollercia simplex

Accedat monitis, animo quid araverit auctor,

480

Indecepta videt. ponat presumptio lime

Lectorisque vicem, studii demencia ceca

Desinat erroris auctorem querere, si qua

Imperat enodis servandos pagina mores.»

Dixit; adhuc patula stetit Architrenius aure,

485

Eloquiique fores tacito Philone resolvit.