BIBLIOTHECA AUGUSTANA

 

Iohannes de Alta Villa

ca. 1150 - post 1200

 

Architrenius

 

Liber octavus

 

___________________________________________________

 

 

 

Capitulum 1

De commendacione antiquitatis et

mundi negligencia circa mores

Capitulum 2

Oracio Pitaci de mansuetudine

appetenda et elacione vitanda

Capitulum 3

Oracio Cleoboli de fortitudine

Capitulum 4

Oracio Solonis circa prudenciam

et vite optimam composicionem

Capitulum 5

De subita morum mutacione

circa Atticum Palemonem

Capitulum 6

Quod Architrenius Naturam viderit

in loco floribus prelascivo, et de Nature

habitu eminenti et comitatu eiusdem

Capitulum 7

Sermo Nature de obsequio quod mundus

homini exibet et situ eiusdem et motu

Capitulum 8

De duplici stellarum genere

Capitulum 9

De quorundam circulorum celestium descriptione

Capitulum 10

De eis que accidunt

ex varia posicione orizontis

Capitulum 11

De ortu signorum

_____________________________________

 

 

Capitulum 1

De commendacione antiquitatis et

mundi negligencia circa mores

 

«Omne bonum veterum labiis distillat, et imbres

Pegaseos senior etas exundat et orbi

Ubera centenni puero distendit, honesti

Lacte fluens nutrix; nec maturatur – anilis

5

Criniculo, mente puerescens – mundus, et aucto

Corpore non adhibent crementum moribus anni.

Lactativa bibit veteris precepta Minerve,

Nutritiva parum. nam vix libata vomuntur

Pocula, nec prosunt, que nunc data nausea reddit,

10

[Nec satis auricula vigilas, si pectore dormis.]

Area delicti, scelerum domus, excipit omnes

Mens hominum sordes. has egessisse paludes

Virtutis vis nulla potest, viciique revelli

Non didicit ruscus. paciatur cetera tolli,

15

Spina tamen restat; solidamque superbia sedem

Immota radice ligat truncoque recisa

Stirpe manet fixo. nichil est illime nec ista

Alcide potuit faculis arescere Lerna.»

 

 

Capitulum 2

Oracio Pitaci de mansuetudine

appetenda et elacione vitanda

 

«At licet ista filix sit inextirpabilis» inquit

20

Pitacus «et nulli valeat succumbere falci,

Quin nocuo fetu populosa repullulet ydra,

Tu tamen assiduus anime luctare colonus.

Mollescant animi dulces, viciumque tumoris

Cedat, et asperitas nullo silvescat in actu

25

Obicibus ledens, inconsultique rigoris

Robora lentescant, assit clemencia sceptris

Indivisa comes gladiique coherceat ausus

Micior et – iuris quantum permittit habena -

Imperio parcens, prohibens punire flagello

30

Deterrenda minis, fluvios exosa cruoris

Non lacrime, si quam regnis extorsit egestas

[Et solium movere case, si quando potentum]

Arentes oculos tenero compassio fletu

Impluit et latuit sceptro rorante tyrannis.

35

Corruit elatus, luci sublatus et umbris

Lucifer illatus, vanoque a numine venit,

Quo Numa devenit, tumidusque inventus ab alto

Detumuit ventus, et Lucifer esse coactus

Letifer est factus, astrisque parentibus orbus

40

Luteus in luteum cadit, in pigrum impiger orbem.

Vicit in humano spolio Deus, exulis exul

Hospitis hospes erat, ad Ditis inhospita venit

Tartareasque fores celorum ianua, Christus,

Lucifer eternus, infractaque dextera fregit.

45

Ecce, quod amisit incauta superbia, celum

Maiestas submissa dedit, dominusque ministrum

Induit et meruit humilis vicisse potestas.

Fortius insudes humili mansuescere mente

Et placido vultu, socia dulcedine linguam

50

Affectumque riga. superum mundique favorem

Captet uterque favus, pacemque extorqueat orbis

Illa vel illa quies. animi depelle tumorem

Luciferique Nothos, tollatque superbia flatus

Precipites Boreamque suum, tumidique rigoris

55

Subsidat rabies et sola in pectore toto

[Pax Zephyri vernet, florumque potencior illa]

Pullulet aura crocos animeque superserat ortis.

Oderit ulcisci gladio censura. nec illum

Consulat in penam, nec eum tortore cruentet,

60

Quem liceat torquere minis; pudeatque regendos

Imperii fregisse iugo, semperque venenum

Et numquam fudisse favum, ferroque dolorum

Subsecuisse vias, crudisque extinguere morbos

Ignibus – alterutro levius curantibus herbis!

65

Tucior est regnis gladio tranquilla iubentis

Nec fraudis suspecta quies; hec mente favorem

Extrahit, hic lingua. feritas dirumpit amorem,

Mansuetudo ligat; hauritque incauta venenum

Effera maiestas vinoque ulciscitur enses,

70

Unaque tot flendi claudunt convivia rivos;

Fictaque subridens iterat suspiria plebes,

Dum domini leto producit funera planctu

Et tenero sudant oculo velancia risum

Pectora, que modico pretexunt gaudia fletu.

75

Pax ad opus mandata rapit, stimulique potestas

Non perdit sub pace vicem; violenta trahuntur

Iussa minusque movent, segnesque ingrata ministros

Ingratosque trahunt, nec habent extorta volentem.

Est ubi mandatum violenta potencius urgent,

80

[Servilesque docet animos servire flagellum;]

Nec satis est mandantis amor, positoque voluntas

Mandativa iugo, precibusque innixa potestas.

Pollicitis instare vacat, mollire rigorem,

Blandiciis condire minas; sevire necesse est

85

Et virga mutasse preces, pressumque domandis

Inseruisse iugum. clemencia Cesaris auras

Verberat, est tauro Phalaris mandanda voluntas.

At iuri precisa velis! premordeat equi

Lima voluntatem, quo solo invita trahatur

90

Leva potestatis gladio committere penam.»

 

 

Capitulum 3

Oracio Cleoboli de fortitudine

 

Hic Lycius: «Quicumque iubet, dulcescere raro

Edidicit; torquere potest, sed parcere nescit.

Imperii moles subiectos emolit. anceps

Hic gladius cladis est illativus, et ira

95

Principis in populos fulmen populatur et orbem

Hinc dominus pulsat, illinc Fortuna, Caribdis

Sevior inque bonos crudescens vipera. verum,

Si tumidum preseva tonet, si nauseet iras

Pectore flammato, vultu crudescat et axem

100

Torqueat in lacrimas, versumque exasperet orbem

Descendente rota, miseris oppone rigorem

Mentis inattrite, nubesque expelle sereno

[Pectoris obiecti. veniat tutissima virtus]

Obvia fortune, fati evasura procellas

105

Naufragiique minas, ut non nisi prospera fiant

Fata. scias adversa pati! felicia numquam

Magnanimo desunt, animo fortuna virili

Omnis leta venit; fatum lugubre videri

Debilitas infirma facit. que sevius instant,

110

Materiam virtutis habent, certissima sunt hec

Argumenta viri; virtusque abscondita letis

Prodit in adversis, fatoque obscura sereno

Lucet in obscuro: dum voto accommoda fiunt

Omnia, noctescit, miserisque diescit, et umbram

115

Prospera virtuti faciunt, adversa lucernam.

Ardua dum surgunt pendente Ceraunia fluctu,

Eversumque suas pelagus spumescit in iras,

Attollique fretum superis contendit et audax

Fluctus in astra volat lunamque extinguit et ipsos

120

Falciferos axes, nunc trudit ad ultima navem

Tartara, nunc raptam superis nolentibus offert,

Nunc prora nunc puppe cadit, nunc surgit utroque

Sepe bibente ratis, trepida nunc claudicat alno

Luctanti cessura freto, dum pugnat et aure

125

Fluctibus et ponti, fervetque in funera toto

Mors armata mari: tunc remigis arte fruendum,

[Tunc laus est vicisse fretum, tunc, si qua potestas]

Est naute, fit tota palam, nec deside tutum

Est languere mora. venienti occurrere fato

130

Uniusque manu populi servasse salutem

Expedit, ut pelagi victorem fama coronet.

Virtuti expediunt aditus adversa, virorum

Sarcina, torporis prohibens languescere sompno

Degeneres animos. nescit felicia virtus,

135

Mollibus utenti raro comes. induit omnem

Prosperitas labem, nulloque innoxia facto

Non sentit consueta nefas. temerarius ausis

Ignovisse solet, solidator criminis, usus.

Qui flet in adversis, pueriles errat in actus

140

Et lacrimas perdit et famam polluit; auget

Litus arans adversa dolor nescitque rigorem,

Quo solidat Natura viros; doluisse dolenda

Non redimit, nec dampna levant, qui dampna queruntur.

Hic dolor elusas lacrimas serit, irrita mandat

145

Semina; nam sterilis nullaque puerpera messe

Fit seges et fallit vacuum cultura colonum.

Si miser es, spera! veniet felicior annis

Horula, meta malis. aperit solacia mestis

Fortune levitas, verni prenuncia plausus

150

Meroris presevit hiemps, preludit amaris

[Mox latura favos, miseris Fortuna secundos]

Adiectura dies; subitosque miserrima letis

Promittunt aditus, Fortune lubrica nescit

Mobilitas fixisse rotam, sceptroque minatur

155

Solaturque casas, varios fastidit honores

Cesaris et tandem solii spem mandat Amycle.»

 

 

Capitulum 4

Oracio Solonis circa prudenciam

et vite optimam composicionem

 

Dixerat, at Solon: «Minor est precognita fati

Asperitas, adversa minus previsa flagellant.

Et quia Fortune laqueum prudencia solvit,

160

Semper ubique tibi caveas, teque omnis in omnes

Cautela eventus premuniat et tibi toti

Sis oculus totus; animi sollercia, lampas

Previa, noctifugam ferat insopita lucernam.

Hec tibi dictatrix operum cunctisque magistra

165

Prima rudimentis, ne qua ledatur honestum,

Invigilet, nulloque tibi non consulat actu.

Rem male provisam dubius manet exitus. alis

Evolat insolidis, si quem rapit impetus ausu

Non bene pennato; melior nisi navita clavum

170

Torserit et velo biberit prudencia ventos,

Tam mare quam mortem poture crederis alno.

Si datur indempnis voto dilacio, votum

[Differ, ut inspicias. properatum velle volentem]

Fraudat, et audaces maturo penitet ausi.

175

Tarda venit subitis successus gloria; dampnum

Precipitat, qui vota rapit; facienda diserte

Sunt studio tractanda more. festina iuventam

Plus redolent, previsa virum; precepsque volendi

Plurima presumit infancia, pauca secundat.

180

Circumspecta tamen oculo scrutante, labora

Impiger officii, nec honesto languidus actu;

Ignavo torpore veta mollescere nervos,

Nec sub fasciculo fascem laturus hanela.

Sordida, tersa minus, vulgo cognacior, absit

185

Cura, relinquatur aliis, aliena sit omnis

Actori paritura notam; vilescat oportet

Libertatis honor, serviles si induat usus.

Est tamen ut, quociens locus aut vis temporis urget,

Maiorum deceant plebea negocia mores.

190

Quicquid ages, virtus illud premandet; et orsus

Perfice! nam cepti qui finem preterit errat,

Turpius admittens quam qui non inchoat; illud

Accusat levitas, hoc disquisicio recti

Excusare potest, opera nil ausa repenti,

195

Propositi longo trutinans examine metas.

Si qua tamen cepisse pudet, clausisse pudori

[Et culpe est, scelerumque licet rescindere cursus -]

Imperfecta solent veniam delicta mereri

Et levius ledit, qui parcius institit, error.

200

Quas adhibes curas, vix interrumpe. laboris

Difficilem rursus capit intercisio nodum.

Fax, sopita nisi moveatur, mota soporem

Excitat in flammas vigiles – motuque remisso

Languet et amissos iterum vix integrat ignes.

205

Crescat et in ramos virtus fundatur et alta

Evolet et penitus fixis radicibus orbem

Occupet, egregiis factis vulgata, tibique

Mane bono cumulet meliori vespere famam.

Assiduo fructu pariant hanc secula messem,

210

Nec nisi cum morum veniat lux crastina luce.

Si qua tibi vicio sordet vicinia, labem

Effuge, ne spargant similes contagia mende.

Dilexisse bonos et eis devinctius uti

Innuit esse bonum; racioque probabilis urget

215

Esse malum coluisse malos. accedit eisdem

Unanimes nectens studiis devocio, blanda

Stringitur in simili convictus copula voto:

Et Marti Venus est et Marcia grata Catoni,

Nec Phariam Cesar refugit, Cornelia Magnum.

220

Livoris pudeat rastro verrisse bonorum

[Magnificos actus. alienas auribus equis]

Non corrosivus, non invidus accipe laudes.

Sunt quos immeritus honor indignatur et illud

Non attingit humi serpens ignavia culmen,

225

Pigra, nec accedens, quem tollit gloria, monti.

Hii, quos erexit probitas, odere favoris

Non habitos plausus, aliis fluxisse dolentes,

Alteriusque favent animo successibus egro.

Parce tue laudi! si quid bene gesseris, alter

230

Te tacito laudet; aliis dicenda, silendum

Est tibi, – nec vacua sunt laude silencia laudis.

Absit, ut a propriis iactandi gloria factis

Exeat et famam preco sibi polluat actor.

Plus egisse, loqui minus, id decet. amplior actis

235

Esto, minor tumidam solvat presumptio linguam.

Absit, ut externi vicii te illesa voluptas

Ad scelus invitet, impunitumque timeri

Non perdat facinus. populus delinquere regum

A simili nolit. non est defendere culpam

240

Ostendisse malos; scelus est absolvere crimen

Crimine, nec magna redimunt exempla reatus.

Sit tibi pro lima sapiens, auriga regendi

Pectoris excessus inhibens; suppresset habenam

Ad medium tendens, laterum vitando paludes.

245

[hic tibi sincere ferat exemplaria vite,]

Hic precepta tuos domet in moralia sensus,

Hic paleas purgans excussos ventilet actus,

Albaque mundande tribuat tersoria menti.

Prudentum speculo mores compone, disertos

250

Dilige, philosophis impende libencior aures.

 

 

Capitulum 5

De subita morum mutacione

circa Atticum Palemonem

 

Auribus hortatus bibulis hausisse peritos,

Quos habeat fructus, satis est monstrasse Palemo

Atticus, effusi suadente libidine luxus,

Qui non illecebris modo lascivire, sed ipso

255

Luxurie noto plebescere nomine vellet.

Hic, matutinis Phebo candente caminis,

Morbida nocturne liquit dispendia cene,

Marcidus unguentis, sertis redimitus, honustus

Ora ligante mero, petulanti pictus amictu,

260

Aspectuque vagus, Xenocratis limen apertum

Cernit et accedit, plena sapientibus ausus

Consedisse domo, salibus risuque faceto

Divitis eloquii morsurus dogma; sed illum

Indignata virum gravitas matura recessum

265

Maturare iubet. Xenocratis sola morandi

Indulget veniam bonitas tranquilla, manuque

[Pacis signa movet et – quod tractabat omisso]

Propositi cursu – vires formamque modesti

Disserit, ut iuvenem, luxu qui sordet, honesti

270

Urat in affectus aliosque inflammet amores

Et vite in melius revocande spiret odorem.

Nec mora, primicias capienti fronte pudoris

Erubet et molles habitus dampnasse Palemo

Sustinet, et vultus accusat purpura crimen.

275

Ecce voluptatum pudet et piget, ecce coronam

Decerpit capiti, leviumque insignia vellit,

Dispersaque comam serie conturbat et hirtam

Maturat tenero iuvenilem pectinis usu,

Effusasque manus inconsulteque vagantes

280

Contrahit et clamidis fugientibus inicit umbram.

Succedente mora succedit gracia morum,

Inque dies cedit Venus accedente venusto,

Rectificatque virum declivem regula virtus,

Philosophumque facit facundia philosophantis,

285

Socraticosque bibit Xenocratis alumpnulus imbres.»

 

 

Capitulum 6

Quod Architrenius Naturam viderit

in loco floribus prelascivo, et de Nature

habitu eminenti et comitatu eiusdem

 

Sic loquitur Solon et prona funditur urna

Eloquii torrens, non arescente loquendi

[Equore nec liquidis intermiscente paludes.]

Proclives oculos levat Architrenius: instar

290

Sideris ardescens mulier spectatur et igni

Lacius educto rutilum procul explicat orbem,

Ingeminatque loci radios; nam Vere marito

Pregnativa parit rosulas et lilia Tellus,

Splendoresque serit alios fecundula florum

295

Flora, perhennantis iubar effusiva diei.

Non hiemis fecem queritur tersissima veris

Area, nec recipit Zephirus consorcia brume.

Hec mulier vultu roseo phebescit, ephebis

Defecata genis, senio matura, virentis

300

Servat adhuc laurum faciei, temporis evo

Non minor, ut Pilios longe precesserit annos.

Non marcente cuti vetulatur fixa iuvente

Floriditas, anus est etas faciesque puella,

Nec speculum longi nebulescit temporis umbra.

305

Preminet in specie maiestas, sobrius oris

Matronatur honos; levitatem nulla fatetur

Porcio nec quatitur gestu petulante, gravescit

Tota, brevisque suum non perdit fimbria pondus.

Illasciva sedet, quovis reverenda, chorusco

310

Imperiosa throno, quem lactea crine coronat

Turba senum, domine genibus minor. ardua sedes

[Est illos equasse pedes, plenaque licemur]

Nobilitate dee summum contingere calcem.

Innituntur humo cancellatisque sedentes

315

Cruribus insternunt pro pulvinaribus herbas.

Miratur solito magis Architrenius, ardet

Agnovisse deam; novitas blanditur et urit

In desiderium. de qua Solone docenti

Ut primum didicit, quod erat Natura, citato

320

Advolat excursu, fletum derivat, adulte

Leticie testem, comitatu gaudia dulci

Producunt lacrime. venit, affandique negatur

Copia, de mundo Genesi texente loquelam.

 

 

Capitulum 7

Sermo Nature de obsequio quod mundus

homini exibet et situ eiusdem et motu

 

«Omnigene partus homini famulantur, eique

325

Et domus et nutrix ancillaque, machina mundi,

Omne bonum fecunda parit, maiorque minori

Obsequitur mundus. tibi discors unio rerum

Eternum statura cohit, fractoque tumultu

Pax elementa ligat. gaude tibi sidera volvi

330

Defigique polos, mundique rotatilis aule

Artificem gratare Deum, dominumque ministro

Erexisse domum, cuius molicio summum

Actorem redolet. excelsi dextera tantis

[Dotibus excoluit opifex opus, omnia posse]

335

Disputat illud eam; nec enim decisa potestas

Est ea, qua numquam lapsurus volvitur orbis

Raptibus eternis, totusque volubilis axem

Circuit immotum, paribusque rotatibus actam

Precipitat speram, dum sola immobilis ima

340

Pondere vergit humus, nullo conamine surgens,

Se nulla levitate rotat, centroque coheret

Impaciens motus, medio pigrescit in axe

Infima, si veteres verum cecinere. moderne

At melior, famosa minus, sollercia pubis:

345

Vel nichil est imum vel quelibet infima; mundus

Ne labet, immenso circummordetur inani.

Terra vicem puncti recipit collata supremo,

Unde modum terre visus punctum estimat, unde

Fraudari radios positis procul imputat astris.

350

Terre forma teres, teretisque supernatat unde

Curva superficies, terramque amplectitur arcu

Imperfecta maris – prohibenti litore – spera,

Que medium centri contingit cuspide mundum.

Ardenti spolio vestitur sidere celum

355

Multifidaque face tenebris occurrit et orbi

Exibet excubias oculis populosior Argus.

Astra pluunt radios et caligantibus usum

[Lampadis indulgent et pessum nata superne]

Flamma peregrinat, sordentibus hospita tectis.

360

Contrahitur terre stella globus arcior. illum,

Visa minor, superat astri rota plenior; infra

Sunt Cytharea, soror Phebi, Cyllenius ales.

 

 

Capitulum 8

De duplici stellarum genere

 

Scinditur in geminum stellans genus. altera fixus

Impetus astra movet, error premit altera flexu

365

Multivago torsisse vias; interque planetas

Falce senex, sceptroque Iovis, Marsque ense choruscat;

Sol arcum, Cytharea facem, Cyllenius arpen

Et Phebe pharetram venandi fervida gestat.

Astri Luna vicem Phebi mendicat ab astro,

370

Sideris obscuro naturam eliminat orbe,

Iacturam redimit et Solis imagine Solem

Induit et dampnum fraterna lampade pensat;

Parte iubar recipit, partem ferrugine texit,

Nec Stigium perdit partim Proserpina peplum.

375

Nunc tamen et toto fraudatur luminis usu,

Cum Phebi radios terre ferit obvia nubes

Et caput aut caudam Lunamque intercipit umbra

Et soror a fratris vultu declinat amato,

Totaque sulphureo nubit Proserpina Diti.

380

Nec minus et fratris homini iubar invidet, arcens

Luminis excursu; visusque excussus, ut axes

Phebeos feriat, lunari offenditur orbe,

Nec placitam celeri defigit harundine predam.

 

 

Capitulum 9

De quorundam circulorum celestium

descriptione

385

Figit utrumque polum, paribusque utrumque diei

Respicit equator spaciis, mundique tumorem

Dividit et partes in spera maximus equat.

Nec minor obliquo signorum circulus arcu

Ad Boream surgit et ad Austrum vergit, et illum

390

Equator mediumque secat, mediusque secatur.

Nec minor et medie qui nocti ascribitur orbis,

Dimidiumque diem metiri dicitur, arcu

Stante, ceniz capitum mundique supermeat axes.

Nec minor et medius medium partitus utrumque

395

Percutit axe ceniz, visus finitor, orizon

Et Styga cum superis communi limite nodat.

Linea solsticii mundi curvatur ad axes

Orbe paralello, Phebi sensura recursus,

Proxima fit capitum vel distantissima puncto.

400

Et tamen equator directo figit in orbe

Solsticium, quo cernit Aren simul Arthon et Austrum;

Deprensum est hunc esse locum, tumor ille duobus

[Solsticiis ardet totidemque recessibus idem]

Friget et equator solem stacione reflectit

405

Equidiemque facit. etenim sol cogitur omni

Stare paralello, qui Cancri interiacet altum

Depressique situs caput Egocerontis; et illa

Sunt loca, zodiacus ubi plus declinat ad Austri

Arturique polos et ab equatore recedit.

410

Amplior includit egresse cuspidis orbem

Area zodiaci, quo sol raptatur ad ortum

Ingenito motu, centroque amplectitur arcum,

Nunc terre propior, nunc elongatus, et augis

Figitur in Geminis et pigra rotatur ad ortum

415

Fixis tarda comes in eisdem raptibus astris.

 

 

Capitulum 10

De eis que accidunt ex varia

posicione orizontis

 

Dividit innumerus speram declivis orizon,

Augeturque dies Cancri, contraque minorem

Deprimit Egoceron, quanto est erectior Arthos

Fit brevior brevior et maior maior, eamque

420

Nox recipit formam, similique revolvitur arcu.

Hic situs est declivis, ubi producitur absque

Nocte dies Cancri, nec nox contractior arcu

Languet in opposito, surgitque Aurora diei

Promissura facem, sed non latura, vel instans

425

[Cogitur esse dies; nam idem complectitur ortum]

Punctus et occasum, superisque revolvitur orbe

Dimidio Phebus, Thetidisque recolligit undis

Surgentes radios, pascitque soporibus artus

Insompnes alias, udisque cubilibus ardet.

430

Est ubi nox piceo mensem non vestit amictu,

Est ubi per geminos eadem non texitur umbra,

Est ubi Luna tribus fraterna lampade pallet,

Est ubi bis duplici Sol insopitus hanelat,

Est ubi per quinque Phebi vigil excubat ignis,

435

Est ubi sex solito caret hospite mater Achillis.

Nec minus extendi brume contingit ad arcus

Oppositos noctes, totoque rotabitur anno

Una una cum nocte dies. ubi meta videnti

Sternitur equator et mundi figitur axe

440

Indeclive ceniz, mediique est nulla diei

Linea vel quevis, situi cuicumque diurnam

Partitura moram, Boree quia subiacet; illa

In longum regio non tenditur, omnibus ipsa

Lacior, occiduis numquam decurritur astris.

 

 

Capitulum 11

De ortu signorum

 

445

Semper ab Eoo consurgit cardine mundus

Axibus immotis, signorumque erigit orbem,

Errantesque trahit stellas, totumque revolvit

Mutatove situ, nec surgit segnior arcus

450

Quam cadat oppositus, et Cancri semper in ortu

Egoceron vergit; et rursum, si qua propinquant

Frixei capiti vel Libre signa, paresque

Interhabent arcus, neutrum deductius ortu

Surgit, et Astream qui Chelas impetus urget,

455

Hemoniique moras idre sibi vendicat ultor.

Omnibus hoc speris; sed qua directus orizon

Ustam cingit Aren, equalis dirigit ortus

Zodiaci quartas, tropicas ubi flectit habenas

Sol, noctique diem punctis finalibus equat.

460

Quilibet hic arcus equales protrahit ortu

Occasuque moras, oriturque equaliter omne

Opposito signum. nam Libre suscipit horas

Portitor Elleus, nec Tauro Scorpio cedit,

Permittitque Chiron gemino sua tempora fratri;

465

Egoceron Cancro par enatat, Urna Leoni;

Erigonesque moras equant dispendia Piscis.

Equis a tropico spaciis distancia surgunt

Tractu signa pari, tropicoque propinquius ortum

Plenius extendit et Libra tardior exit

Scorpius Erigone, Cancer vectore Latones.»